W trakcie obchodów Światowego Tygodnia Alergii (21–27 czerwca), Fundacja Allergia postanowiła podkreślić, że alergia to nie chwilowa moda ani kaprys, ale realny problem zdrowotny. Kampania społeczna „Alergia nie daje wyboru – to nie moda” ma na celu ukazanie wpływu tej choroby na życie codzienne osób dotkniętych alergią oraz ich najbliższych. W ramach tej inicjatywy, fundacja przygotowała film instruktażowy „Klik ratuje życie”, który uczy, jak prawidłowo podać adrenalinę w przypadku anafilaksji. Wzrastająca liczba przypadków medycznych związanych z alergiami, jak pokazują dane z lat 2022 i 2025, podkreśla istotność tej wiedzy.
Anafilaksja: groźna reakcja alergiczna
Podczas gdy niektóre reakcje alergiczne ograniczają się do łagodnych objawów, takich jak katar czy pokrzywka, anafilaksja jest znacznie bardziej niebezpieczna. To nagła, zagrażająca życiu reakcja całego organizmu, która może prowadzić do problemów z oddychaniem lub krążeniem. Wywołać ją mogą różne czynniki, w tym pewne pokarmy, leki, jad owadów czy lateks. Anafilaksja może wystąpić nawet u osób, które wcześniej nie miały zdiagnozowanej alergii lub miały kontakt z substancją bez żadnych problemów.
Objawy, które powinny wzbudzić czujność
Anafilaksja często rozwija się w ciągu kilku minut po zetknięciu z alergenem, choć czasami objawy mogą się opóźnić. Każdy przypadek może wyglądać inaczej, ale pewne symptomy są alarmujące:
- obrzęk języka, warg lub gardła,
- chrypka i trudności z mówieniem lub przełykaniem,
- nagły kaszel, świszczący oddech,
- uczucie duszności,
- osłabienie, zawroty głowy, omdlenie,
- blada, chłodna i spocona skóra,
- szybko narastające objawy obejmujące różne części ciała.
Warto podkreślić, że pokrzywka i świąd mogą, ale nie muszą towarzyszyć anafilaksji, co oznacza, że ich brak nie wyklucza poważnej reakcji.
Jak reagować w przypadku podejrzenia anafilaksji?
Każda minuta jest na wagę złota, gdy podejrzewamy anafilaksję. Poniżej krok po kroku, jak należy postępować:
- Natychmiastowe podanie adrenaliny i wezwanie pomocy. Jeśli dostępny jest autowstrzykiwacz, należy go użyć bez zwłoki. Równocześnie trzeba wezwać pogotowie dzwoniąc pod numer 112 lub 999.
- Bezpieczne ułożenie chorego. Osoba doświadczająca anafilaksji powinna leżeć, nie należy pozwalać jej wstawać, co może pogorszyć stan krążenia.
- Usunięcie przyczyny, jeśli to możliwe, ale nie opóźniając podania adrenaliny. Nie próbujemy wywoływać wymiotów.
- Podanie drugiej dawki adrenaliny, jeśli objawy nie ustępują po pięciu minutach.
- Stała obserwacja chorego aż do przybycia ratowników. Nawet po poprawie po podaniu leku, konieczna jest ocena medyczna, ponieważ objawy mogą nawrócić.
Instrukcja obsługi autowstrzykiwacza
Autowstrzykiwacz to urządzenie zawierające dawkę adrenaliny, zaprojektowane tak, by mogła je użyć osoba bez wykształcenia medycznego. Każdy model może mieć inne zasady obsługi, ale ogólne wytyczne to:
- Zapoznanie się z oznaczeniami i instrukcją na obudowie urządzenia,
- Zdejmowanie zabezpieczenia zgodnie z instrukcją,
- Nie dotykanie końcówek urządzenia palcami,
- Przykładanie końcówki do zewnętrznej części uda,
- Uruchamianie urządzenia i przytrzymywanie przez określony czas,
- Zanotowanie godziny podania i zachowanie zużytego urządzenia.
Adrenalinę można podawać przez ubranie, unikając miejsc takich jak klatka piersiowa, pośladki czy dłonie. Warto wcześniej przećwiczyć obsługę na urządzeniu treningowym.
Prawne aspekty pierwszej pomocy
Od 30 maja 2025 roku polskie prawo pozwala na udzielanie pierwszej pomocy z użyciem dostępnych na miejscu produktów leczniczych. Oznacza to, że podanie adrenaliny osobie z anafilaksją jest zgodne z przepisami, nawet jeśli osoba udzielająca pomocy nie ma wykształcenia medycznego. Dyspozytor numeru alarmowego może również przeprowadzić osobę dzwoniącą przez cały proces.
Szkolne przygotowanie na wypadek anafilaksji
Dzieci z alergiami powinny być pod stałą obserwacją w szkołach. Ważne jest, aby nauczyciele i pracownicy szkół byli świadomi objawów anafilaksji, wiedzieli, gdzie znajduje się autowstrzykiwacz i jak go używać. Plan działania w przypadku anafilaksji powinien być jasny i dostępny dla wszystkich zaangażowanych osób.
Fundacja Allergia wspiera szkoły poprzez projekt „Misja: Ratunek”, który edukuje uczniów i nauczycieli o zasadach postępowania przy anafilaksji. Warto podkreślić, że mimo tej inicjatywy, nie każda szkoła ma dostęp do autowstrzykiwacza, który jest lekiem wydawanym na receptę. Ministerstwo Zdrowia pracuje nad zmianą tej sytuacji.
Znajomość procedur jako klucz do skutecznej pomocy
Anafilaksja jest poważnym stanem, ale odpowiednia wiedza i szybka reakcja mogą uratować życie. Kluczowe jest rozpoznanie objawów, błyskawiczne podanie adrenaliny i wezwanie profesjonalnej pomocy. Fundacja Allergia podkreśla, że nie potrzeba wykształcenia medycznego, aby skutecznie pomóc osobie w potrzebie. Czasem wystarczy jeden dobrze wykonany „klik”.
Źródło: Urząd Miejski w Gliwicach