W ostatnim czasie dr inż. Marcelina Jureczko z Centrum Biotechnologii Politechniki Śląskiej w Gliwicach zdobyła prestiżową Nagrodę Naukową POLITYKI 2026. Jest to jedno z najwyższych wyróżnień przyznawanych młodym naukowcom w Polsce. Jej badania, które skupiają się na eliminacji leków przeciwnowotworowych z wody przy użyciu grzybów, zostały docenione za swoje innowacyjne podejście.
Przełomowe odkrycie w walce z zanieczyszczeniami
Wzrost liczby pacjentów onkologicznych prowadzi do większego wykorzystania cytostatyków, leków o działaniu przeciwnowotworowym. Niestety, nie wchłaniają się one w pełni w organizmie, a ich resztki zanieczyszczają ścieki. Oczyszczalnie wody nie są w stanie całkowicie ich usunąć, co prowadzi do przenikania tych substancji do naturalnych źródeł wody. Dr Jureczko zwraca uwagę na potencjalne zagrożenie, jakie stanowią one dla ekosystemów i zdrowia ludzi.
Grzyby jako naturalni sprzymierzeńcy
Inspirując się naturą, dr Jureczko wykorzystała grzyby białej zgnilizny drewna, które znane są z rozkładu trudnych do przetworzenia związków. Jej badania dowiodły, że te same grzyby mogą efektywnie usuwać leki przeciwnowotworowe z wody, osiągając skuteczność nawet do 99%. Ważnym aspektem odkrycia jest także redukcja toksyczności przetworzonych próbek. Detoksykacja cytostatyków towarzysząca ich biodegradacji przez grzyby stanowi kluczowy element badań dr Jureczko.
Innowacyjne zastosowania i przyszłość badań
Dr Jureczko jako pierwsza wykazała, że biomasa grzybów może być używana jako efektywny materiał do wyłapywania szkodliwych substancji. Jej dążeniem jest opracowanie pierwszego na świecie systemu oczyszczania ścieków szpitalnych opartego na grzybach. Badania prowadzone w warunkach zbliżonych do rzeczywistych wykazały potencjał grzybów w ochronie wód i zdrowia ludzi.
Kariera naukowa i międzynarodowe uznanie
Dr Jureczko rozpoczęła swoją karierę naukową na Politechnice Śląskiej, gdzie w 2021 roku obroniła doktorat z wyróżnieniem. Jej praca, poświęcona toksyczności leków onkologicznych i ich eliminacji przy pomocy grzybów, zdobyła Nagrodę Prezesa Rady Ministrów. Współpracowała z międzynarodowymi instytucjami, publikując w prestiżowych czasopismach naukowych. Otrzymała liczne stypendia i wyróżnienia, w tym stypendium ministra nauki dla wybitnych młodych naukowców.
Promocja nauki i osiągnięcia
Dr Jureczko nie tylko prowadzi badania naukowe, ale również aktywnie popularyzuje naukę. W 2024 roku wygrała polską edycję FameLab, stając się jedną z najlepszych na świecie w dziedzinie popularyzacji nauki. Jej obecność na licznych wydarzeniach, takich jak Śląski Festiwal Nauki, podkreśla jej zaangażowanie w poszerzanie wiedzy w społeczeństwie.
Wybitni naukowcy z Politechniki Śląskiej
Politechnika Śląska ma bogatą historię wybitnych osiągnięć naukowych. W tegorocznej edycji Nagród Naukowych POLITYKI uczelnię reprezentowały dwie badaczki, w tym dr Jureczko oraz mgr inż. arch. Anna Kurianowicz-Socha, która zajmuje się ekologicznymi rozwiązaniami urbanistycznymi. Warto podkreślić, że w przeszłości nagrody zdobywali również inni naukowcy z tej uczelni, co potwierdza jej znaczący wkład w rozwój nauki w Polsce.
Źródło: Urząd Miejski w Gliwicach